Ο αγώνας της ΕΟΚΑ μέσα από «Το νησί της Αφροδίτης»

Ο Αλέξης Πάρνης (συγγραφικό ψευδώνυμο του Σωτήρη Λεωνιδάκη) υπήρξε ένας από τους πρωταγωνιστές των γεγονότων στον ελληνικό αδελφοκτόνο Εμφύλιο. Μετά το τέλος του Εμφυλίου και την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού, έζησε στη Σοβιετική Ένωση, τόσο στην πόλη Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν, όσο και στη Μόσχα. Στη Σοβιετική Ένωση, ο Α.Πάρνης έλαμψε ως λογοτέχνης. Το ποίημα του «Μπελογιάννης» για τον αδικοχαμένο «Άνθρωπο με το Γαρίφαλο»(του οποίου η εκτέλεση προκάλεσε παγκόσμιο δέος, τόσο ώστε και ο κορυφαίος Πικασό να σχεδιάζει και σκίτσο του) κέρδισε το Α΄Βραβείο Ποίησης στο Φεστιβάλ Βαρσοβίας (με κριτική επιτροπή στην οποία συμμετείχαν τέρατα της παγκόσμιας λογοτεχνίας όπως οι Π.Νερούντα και Ν.Χικμέτ).

Αυτό όμως που σημάδεψε τη διαδρομή του Α.Πάρνη και μάλιστα άνοιξε και το δρόμο για την επιστροφή του στην Ελλάδα, πολύ πριν την αμνήστευση των ηγετών του Δημοκρατικού Στρατού, ήταν το θεατρικό έργο του «Το νησί της Αφροδίτης». Το έργο αυτό σχετιζόταν με τον ένοπλο αγώνα της ΕΟΚΑ εναντίον των Βρεττανών και εξυμνούσε το δίκαιο αγώνα του λαού μας, μέσα από τη μεγαλοψυχία μιας Κύπριας μάνας, η οποία παρά το ότι οι Άγγλοι είχαν απαγχονίσει το γιο της, δεν άφησε να συμβεί το ίδιο σε ένα Βρεττανό αξιωματικό. Το εν λόγω θεατρικό, σημείωσε τεράστια επιτυχία στο τότε ανατολικό μπλοκ, όπου για 2 χρόνια παιζόταν σε 175(!) θέατρα της ΕΣΣΔ και των άλλων «Λαϊκών Δημοκρατιών». Αργότερα έγινε ταινία, με πρωταγωνίστρια την Κατίνα Παξινού, με ιδέα της ίδιας, με χρηματοδότηση από την κυπριακή κυβέρνηση, ως είδος αντίδρασης στη χούντα των Αθηνών.

Ο ίδιος ο Α.Πάρνης λέει για την «κυπριακή του ταυτότητα»(1) : «Και ξαφνικά πρόβαλε σκίζοντας τα κύματα και τη νύχτα ένα ολόκληρο καράβι – η Κύπρος-, φορτωμένο με τα μηνύματα ενός ηρωικού αγώνα ενάντια στη βία του ξένου κατακτητή, με τα μαντάτα για τις μαθητικές διαδηλώσεις και τις ένοπλες συγκρούσεις στα βουνά, για το ολοκαύτωμα του Αυξεντίου και τους άλλους ήρωες που ανανεώνανε με τη θυσία τους τις αιώνιες αξίες του ελληνισμού, την ανθρωπιστική του ταυτότητα και τα απαράγραπτα ηθικά του δικαιώματα μέσα στο σύγχρονο κόσμο. Ένιωσα όπως ένα παραστρατημένο αγρίμι που ξαναβρήκε το κοπάδι του. Αυτός ο αγώνας ήταν δικός μου.»

Ο αγώνας της ΕΟΚΑ και η αυτοθυσία των Κυπρίων αγωνιστών είχαν συγκινήσει ολόκληρο τον ελληνισμό (πλην βεβαίως ενός συγκεκριμένου αγγλόφιλου μειοψηφικού κατεστημένου), ανεξαρτήτως ιδεολογικών συνόρων. Ιδιαίτερα την αριστερή διανόηση, η οποία φαινόταν να μένει ανεπηρέαστη από την επιλογή του ΑΚΕΛ για απουσία από τα δρώμενα ενάντια στην αποικιοκρατία. Όχι τυχαία έγραψε ο Ρίτσος το συγκλονιστικό ποιήμα «Αποχαιρετισμός» για το ολοκαύτωμα του Γρηγόρη Αυξεντίου. Από ό,τι φαίνεται όμως, ο αντιαποικιακός αγώνας των Κυπρίων συγκίνησε, όχι μόνο τον ελληνικό λαό, αλλά και τον τότε σοβιετικό λαό, αφού το «Νησί της Αφροδίτης» του Πάρνη είχε τόση επιτυχία στη Σοβιετική Ένωση, ώστε να φτάσει μέχρι και το περίφημο Μαλίι Τεάτρ της Μόσχας!

Σήμερα, 55 χρόνια μετά την έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού μας αγώνα, είναι εμφανής μια προσπάθεια από τους αυτοαποκαλούμενους «αριστερούς» πρώην χειροκροτητές των σοβιετικών κομισάριων ενταφιαστών του οράματος για κοινωνική δικαιοσύνη, να μειωθεί η σημασία και το μέγεθος του, μέσω υπερτόνισης ακραίων μεμονωμένων, ροβερσπιερικών ή νετσαγιεφικών (2) περιστατικών και παρεκτροπών,που δυστυχώς δεν λείπουν από κανένα εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα και καμία επανάσταση (και βεβαίως ούτε και από την εορταζόμενη και τιμώμενη από το ΑΚΕΛ μέχρι σήμερα, Οκτωβριανή Επανάσταση). Άφθονα τέτοια περιστατικά άλλωστε, αναφέρει, με πολύ θάρρος και αυτοκριτική και ο ίδιος ο Α.Πάρνης για «Επιτρόπους» του Δημοκρατικού Στρατού, αλλά και για τους απολαμβάνοντες τη χλιδή εις βάρος του υποφέροντα λαού τους, επίκαιρους Σοβιετικούς Κομισάριους, στο πρόσφατο βιβλίο του «Η Οδύσσεια των Διδύμων».

Η ουσία όμως είναι ότι, το μεγαλείο του απλού καθημερινού ανθρώπου, που ξεπερνά τα όριά του, αγωνιζόμενος για ένα όραμα μεγαλύτερο από τον ίδιο, που πεθαίνει στην αγχόνη ζητώντας από την Πανώρια Κόρη να ανοίξει τα φτερά της και να τον πάρει κοντά της ή στο εκτελεστικό απόσπασμα αρνούμενος να υπογράψει μια «δήλωση φρονημάτων» ή πέφτοντας από έναν ιστό, αρνούμενος να θεωρήσει φυσιολογική την ξένη κατοχή της πατρίδας του, δεν μπορεί να μειωθεί με άλλες υπερτονισμένες άσχετες αναφορές. Πόσο μάλλον, όταν αυτές οι αναφορές υποκινούνται σε μεγάλο βαθμό, από την ιδιοτελή και μικρόψυχη προσπάθεια κάποιων, να αιτιολογήσουν είτε την απουσία των ιδίων είτε των πολιτικών τους χώρων από τα καθοριστικά ιστορικά δρώμενα, είτε τη δική τους επιλογή για σημερινή συνθηκολόγηση με την κατοχή και τον ξένο ιμπεριαλισμό.

(1) Περιοδικό «Η Λέξη», τεύχος 85-86, Α.Πάρνης «Η κυπριακή μου ταυτότητα», σελ.442 επ.
(2) Ο Σεργκέι Γκεναντίεβιτς Νετσάγιεφ (1847-1882) υπήρξε Ρώσσος επαναστάτης του 19ou αιώνα, ο οποίος πίστευε και εφάρμοζε τον αφοριστικό τύπο των καθολικών εξτρεμιστών ιησουιτών “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”, χρησιμοποιώντας ακραίες και δολοφονικές τύπου μεθόδους, ακόμη και εις βάρος συντρόφων του, στο όνομα του τελικού σκοπού.